Rola dietetyka w utrzymaniu motywacji pacjentów

Podjęcie decyzji o zmianie stylu życia jest bardzo proste, jednakże wytrwanie w tym postanowieniu to zupełnie inna para kaloszy. Żeby odpowiedzieć na pytanie czemu plany te zwykle palą na panewce, trzeba zastanowić się nad tym po co w ogóle wprowadzamy zmiany w swoim życiu?

Poprawa zdrowia oraz samopoczucia jako źródło motywacji

Według definicji WHO zdrowie to: całkowity fizyczny, psychiczny i społeczny dobrostan człowieka, a nie tylko brak choroby lub niedomagania.
Stan zdrowia jest zależny od wielu czynników. W naukach medycznych już od dłuższego czasu przyjmuje się koncept pól zdrowotnych Lalonde’a jako swego rodzaju paradygmat. Koncepcja ta zakłada, że na stan zdrowia wpływają cztery główne czynniki:

• styl życia (53%)
• środowisko fizyczne (21%)
• czynniki genetyczne (16%)
• opieka medyczna (10%)

Łatwo zauważyć, że najważniejszym z tych czynników jest styl życia, na który z kolei składają się: zdrowe nawyki żywieniowe, aktywność fizyczna, zachowania seksualne, zdolność do radzenia sobie ze stresem oraz stosowanie używek.
Jednocześnie styl życia jest jedynym polem, na który mamy absolutnie stuprocentowy wpływ. Oczywiście w pewnym stopniu mamy także wpływ na kreowanie środowiska wokół siebie oraz na wybór serwowanej nam opieki medycznej. W zasadzie jedynym czynnikiem, którego nie możemy zmienić są czynniki genetyczne, a to oznacza, że w ogromnym stopniu sami przyczyniamy się do poprawy lub pogorszenia swojego, ogólnie rozumianego, stanu zdrowia i warto o tym pamiętać.

Motywacja wewnętrzna, czyli zmiany zaczynają się w głowie

Skuteczne próby poprawy nawyków żywieniowych czy zmiany stylu życia związane są głównie ze świadomym, zaplanowanym działaniem oraz skupieniu się na konkretnym celu. Motywację wewnętrzną czyli taką, która wychodzi z naszych własnych potrzeb możemy uzyskać tylko i wyłącznie poprzez uświadomienie sobie popełnianych przez nas błędów.
Najistotniejsze czynniki, które mają wpływ na poziom motywacji wewnętrznej to:

• własne przekonania i poglądy, które mogą pomagać ale również przeszkadzać w odniesieniu naszych celów,
• odpowiedzialność w podejmowaniu decyzji,
• zdolność podejmowania decyzji,
• poczucie własnej wartości.

W przypadku, w którym na decyzje wpływ mają motywatory zewnętrzne, np. moda kreowana przez media lub otoczenie, w pewnym momencie przestaną one być atrakcyjne i zostaną porzucone w chwili słabości. Motywatory zewnętrzne mogę być pomocne w podjęciu decyzji o zmianie stylu życia, ale nigdy nie powinny być jej podstawą.

Rola dietetyka w zmianie nawyków żywieniowych u pacjentów

Odpowiednio poprowadzony wywiad żywieniowy pomoże dietetykowi w odkryciu jaki cel przyświeca pacjentowi, dzięki czemu można wdrożyć w plan żywieniowy pacjenta odpowiednie działania, które pozwolą na wykształcenie u niego prawidłowych nawyków żywieniowych. Należy również pamiętać, że nie przekonamy nikogo do poprawy stylu życia tylko i wyłącznie poprzez mówienie o nim. Zatem dobry dietetyk powinien sam stosować zasady prawidłowego żywienia, po to aby budować swoją zawodową wiarygodność, dzięki czemu stanie się swego rodzaju inspiracją dla swoich pacjentów.
Moment w którym pojawią się pierwsze pozytywne efekty zmiany nawyków, motywacja pacjenta przybierze na sile. Jest to czas o tyle istotny, że później może być ciężej osiągać sukcesy w sposób tak prosty czy szybki, przez co po początkowym efekcie ‚WOW’ może nadejść frustracja. Rolą dietetyka jest przygotowanie pacjenta na taką ewentualność – kluczowym okazuje się wtedy zdolność do komunikacji z pacjentem, przekazywanie informacji w sposób zrozumiały, zdolność słuchania oraz okazywanie wsparcia.
W związku z tym, w procesie dietoterapii dietetyk ma kilka istotnych funkcji – poza udzielaniem porad, opracowaniem planu żywieniowego i strategii działania z pacjentem, powinien być przede wszystkim partnerem, dobrym przykładem oraz motywatorem dla osób z którymi współpracuje.

Bibliografia
1. Wysocki M. J., Miller M. Paradygmant Lalonde’a, Światowa Organizacja Zdrowia i Nowe Zdrowie Publiczne. Przegląd Epidemiologiczny 2003; 57: 505-512.
2. Talaga-Duma M. Jaki jest klucz sukcesu przy motywowaniu do zmiany nawyków żywieniowych? [on-line]. Dietetycy.org.pl. 2015.